បារាំងក្រលៃប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរច្រើនណាស់

 ឯកសារបារាំងបានកាឡៃប្រវត្តិសាស្រ្តខ្មែរច្រើនណាស់... 

នេះជារូបភាពដែលបញ្ជាក់ថា... "នាគ" និង "ឥន្រ្ទីនុ" រួមគ្នាបង្កើត "ភព"... "អរិយធម៌ខ្មែរ" មិនខុសពី អរិយធម៌ "អេហ្សុីប"... ខ្មែរប្រើ "ចំលាក់ និង អក្សរសីល"  ឆ្លាក់លើថ្ម... អេហ្សីប្រើ "ចំលាក់ និង អក្សររូប" ឆ្លាក់លើថ្ម... អក្សរអេហ្សុីអក្សររូប អាចអានចេញជាភាសាផ្សេងៗ... តែដោយលែក អក្សរសីលខ្មែរ ឬ ហៅថាអក្សរក្តាម ត្រូវអានជាភាសាសខ្មែរ... អេហ្សុីប គោរព "ឥន្រ្ទីនុ" ជាធំ... ខ្មែរ គោរព "នាគ" ជាធំ... តែអំបូទាំងពី គឺជាអ្នកបង្កើត "លោក ឬ ភព" រួមគ្នា៖

ដោយ ឥន្រ្ទីនុ តំណាងអោយ "ព្រះផ្តល់កំនើត" ដោយលោក" ប្រៀបដូច "ឧ៍ពុក ជាអ្នកផ្តលកំនើត" គុណឧ៍ពុកមាន២១ប្រការ... ឥន្រ្ទីនុ តំណាងអោយ"ស្តេចបក្សី" គ្រប់គ្រងលើមេឃ តំណាងអោយ ធាតុឈ្មោល តំណាងអោយ ព្រះអាទិត្យ និង តំណាងអោយត្រកូលព្រះអាទិត្យ... ។

ឯ នាគ តំណាងអោយ "ព្រះបង្កើតលោក" ប្រៀបដូចម្តាយ ឬ ហៅថា មាតាបង្កើតលោក មាន គុណ១២ប្រការ... នាគ តំណាងអោយ "ស្តេចល្មោន" គ្រប់គ្រងក្រោមដី និង ក្នុងទឹក តំណាងអោយ ធាតុញី តំណាងអោយ ព្រះច័ន្ទ និង តំណាងអោយត្រកូលព្រះច័ន្ទ...។

ជារូប ប្រភពមកពី ប្រទេសអេសុីប... ខ្មែរ យើងក៏ជាប់ ព័ន្ធធូបជាមួយ អេសុីប ផងដែរ... រូបនេះជា សញ្ញា បង្ហាញថា នាគ និង ឥន្រ្ទីនុ រួមកំលាំងគ្នាបង្កើតភព... អរិយៈធម៌ ខ្មែរ និង អរិយៈធម៌ អេសុី មិនខុសគ្នាប៉ុន្មានទេ... ព្រះមាតាមហានគរ និង ព្រះបិតាមហានគរ ក៏ធ្លាប់ជាអតីតសរជាតិ ជា ស្តេចរបស់ អេសុីបផងដែរ កាលពីសម័យអតីតកាល... ហើយតាមប្រភពនិងពត៌មានខ្លះក៏បញ្ជាក់ដែរថា៖ ខ្មែរយើងក៏មានកសាងប្រាសាទនៅ អេហ្សុីប ផងដែរ...។

ភាពដូចគ្នារវាងអរិយធម៌ "ខ្មែរ និង អេសុីប"៖ ខ្មែរ និង អេសុីប មានជំនឿគោរព ឥន្រ្ទីនុ និង នាគ ជាព្រះបង្កើតលោក ឬ ភព...

ឥន្រ្ទីនុ តំណាងអោយ ឧ៍ពុក ឬ ព្រះអាទិត្យ... នាគ តំណាងអោយ ម្តាយ ឬ ព្រះច័ន្ទ...

ខ្មែរ និង អេសុីប កាលពីសម័យបុរាណគោរព ព្រះអាទិត្យ និង ព្រះច័ន្ទ ជា "ព្រះ" ឬហៅថា "ព្រះសូរិយាចន្រ្ទា"...

ចាត់ទុក ខ្លារ តោ និង រាជសីហ៍ ជាស្តេចចតុប្បាទ គ្រប់គ្រងលើផែនដី តំណាងអោយវណ្ណះ "ស្តេច"...

ចូលចិត្ត កសាងប្រសាទ និង ឆ្លាក់ថ្ម...

អេហ្សុី គោរព មនុស្សក្បាលសត្វ... ខ្មែរ កាលពីសម័យបុរាណមាន "បា១០" ក្បាលជា សត្វ...។

ភាពខុសគ្នា៖

ខ្មែរ ប្រើ អក្សរសីល (សីល=សីលៈ=សីលា=ថ្ម) ឬ អក្សរថ្ម... អេសុីប ប្រើ អក្សររូប...

ខ្មែរចូលចិត្ត សង់ប្រាសាទជាលក្ខណៈក្បូក្បាច់មានរចនាបទប្រណិត ខុសៗពីគ្នា... អេហ្សុី ចូលចិត្តសាងសង់ប្រាសាទ ជា រូបរាងពីរ៉ាមីុត... ធន់រឹងមាំរក្សាទុកបានយូ...។

មានភស្តុតាង ២ ដែលនិយាយអំពីរឿងរាវប្រវត្តិ «ព្រះសូរិយាចន្រ្ទា» ១ប្រទេសខ្មែរ និង ២ប្រទេសអេហ្សុីប... «បុព្វបុរស ឬ អទិទេព ឬ ព្រះ» ពិតជាឆ្លាតបង្កើត សំណង់២ ដើម្បីអោយមនុស្សជំនាន់ក្រោយសិក្សាស្វែងយល់... តែថា អ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវ ដែលបានអានដាច់ សិលាចារឹក ខ្មែរ និង អេហ្សុីប មុនគេនោះគឺ ជនជាតិបារាំង ទៅវិញ មិនមែនជាជនជាតិដើម... បារាំង មិនបានភ្ជាប់សាច់រឿងខ្មែរ ជាមួយអេហ្សុីប បែជាភ្ជាប់សាច់រឿងខ្មែរ ជាមួយ ឥណ្ឌា ដែលទទួលឥទ្ធិពល វប្បធម៌សាសនា ពី ខ្មែរ ទៅវិញ...៕